De basiscollectie van het STAM is die van het vroegere Bijlokemuseum. Uit de meer dan 17.000 stuks die deze Bijlokecollectie telt, haalt het STAM wat past om het verhaal van de stad te brengen.
De Bijlokecollectie is een typische verzameling uit de 19de eeuw. De grote heterogeniteit qua thema en qua soort maakt de rijkdom van deze collectie. Van feestpenningen tot symbolen van de vrijmetselarij, van archeologische relicten tot historische interieurs. Het merendeel hiervan houdt verband met het Gentse maatschappelijke leven voor 1800. Het STAM zet de historische lijn verder en stippelt ook een verzamelbeleid uit voor de latere periodes (19de, 20ste, 21ste eeuw), wat gezien de veranderende aard van het erfgoed (bewegend beeld, bijvoorbeeld) een andere aanpak vergt en een grote uitdaging vormt.
onderdelen
Belangrijke onderdelen van de Bijlokecollectie zijn:
- archeologische artefacten: objecten uit de prehistorische, de Gallo-Romeinse, de Merovingische en de middeleeuwse periodes, afkomstig van diverse vindplaatsen in Gent en omstreken.
- plastische kunsten (12de tot 19de eeuw): beeldhouwwerken, schilderijen, tekeningen, aquarellen en grafiek, die handelen over Gent. Concreet gaat het onder andere om stadsgezichten, historische feiten en personages, plannen van gebouwen, decoratie van (verdwenen) Gentse woonhuizen en historische gebouwen, taferelen uit het verenigingsleven … .
- toegepaste kunsten (10de tot 19de eeuw): sier- en gebruiksvoorwerpen in keramiek, glas, edele en niet-edele metalen, kostuums en textilia, meubels, muziekinstrumenten, numismatiek, objecten van de vrijmetselarij, wandtapijten, wapens. Deze objecten zijn direct verbonden met het maatschappelijke leven binnen de stad.
- historische interieurs
historiek
ontstaan
De Bijlokecollectie vindt, zoals trouwens de meeste museumverzamelingen, haar oorsprong in de vroege 19de eeuw toen geschiedkundigen intens op zoek gingen naar alles wat van betekenis was voor het regionale en nationale verleden.
In 1833 richtten de leden van de Commissie voor Monumenten en Stadsgezichten van Gent richtenhet oudheidkundig museum ‘Musée historique belge’ op . Het kaderde volledig in de romantisch-patriottische visie van deze jaren, waarbij grote belangstelling uitging naar lokale en nationale geschiedenis. De collectiestukken werden geschonken door de leden van de Commissie.
groei
Gaandeweg bouwde men dankzij bescheiden bijdragen van weldoeners in korte tijd een heterogene verzameling op die door belangrijke toevoegingen uit het stedelijke patrimonium uitgroeide tot een zeer gevarieerd, interessant en merkwaardig geheel met bijzondere focus op alles wat met Gent te linken was. Het jaar 1848 was een belangrijke mijlpaal voor de collectie: het Gentse stadsbestuur schonk verschillende belangrijke objecten uit het stedelijke patrimonium aan het museum. Vanaf 1884 werd het museum een stedelijke instelling en kreeg het zijn eerste conservator.
bloei
Op 19de-eeuwse veilingen van vermaarde Gentse kunstverzamelingen slaagde men erin unieke stukken over de Gentse ambachten en objecten uit het dagelijkse leven te verwerven. In de loop van de 19de en 20ste eeuw ging bij de collectievorming grote aandacht naar stukken, die typerend zijn voor (de geschiedenis van) Gent. De collectie werd aangevuld door het afstaan van, ruilen met of in bruikleen geven van objecten aan andere Gentse instellingen en musea, en door zorgvuldige aankopen, schenkingen, legaten en het aangaan van permanente bruiklenen.
De faam van deze collectie zette in de loop van de 20ste eeuw de Gentse burgerij aan tot talloze schenkingen en legaten. Een rijke wapenverzameling, objecten rond vrijmetselarij en Chinese kunst behoren sindsdien tot de verzameling. De Gentse militaire gilden gaven een deel van hun buitengewoon kunstbezit permanent in bruikleen.
Doorheen de jaren werd de collectie op nogal wat plekken ondergebracht. Van het klooster van de Jezuïeten in de Volderstraat, naar het stadhuis (1838) , naar de kerk van de Baudelo-abdij aan de Ottogracht (1874), naar de kerk van de geschoeide Karmelieten in de Langesteenstraat (1884) vond de verzameling een gepast onderkomen in de prachtige gebouwen van de Bijlokeabdij (1928).
vandaag
Na 175 jaar verzamelen en na het doorvoeren van selecties en heroriënteringen en via uitwisselingen tussen verschillende stedelijke museale collecties, beschikken we met de Bijlokecollectie nu voor Gent over een belangrijke verzameling waarin alle kunstdisciplines vertegenwoordigd zijn. Op 11 september 2005 sloot het Bijlokemuseum de deuren. Daarmee kwamen de voorbereidingen voor het STAM in een nieuwe fase.
